मंगळवार, २७ जानेवारी, २०१५

आर. के. लक्ष्मण तुम्ही गेलात त्याने काहीही फरक पडलेला नहिये.





आर. के. लक्ष्मण तुम्ही गेलात त्याने काहीही फरक पडलेला नहिये.
जनतेच्या शिव्या, कोर्टाचे  ताशेरे, भ्रष्टाचाराचे आरोप  यानेही ज्या राजकारण्यांच्या  गेंड्याच्या काताडीवरील सुरकुतीही हलत नाही, तिथे तुमच्या व्यंगचित्रांच काय घेऊन बसलाय?
आणि खर सांगायचं तर तुमच्या व्यंगचित्रात व्यंगच उरलेलं नव्हत. राजकारणी माणूस निवडून आल्यावर भ्रष्टाचार करतो यात कसलं आलाय व्यंग?
आणि त्याला निवडून देताना आम्हाला काय माहित नसत?, कि आज आपल्या जातीच्या, धर्माच्या, प्रांताच्या नावाने भाड्कावणारा, विरोधकांच्या नावाने बोंबा मारणारा हा माणूस उद्या निवडून आल्यावर काय करेल? आम्ही हे सगळ स्वीकारलाय, तुम्हाला उगाच त्यात काहीतरी व्यंग दिसत.

बर झालं तुमच्या व्यंगचित्राची जागा मोकळी झाली. आता तिथे एखाद्या बिल्डरने एखाद्या राजकारण्याला वाढदिवसा निमित्य "शतायुषी" होण्याची जाहिरात तरी देत येईल.…  आणि त्याच्या शेजारी एक बातमी असेल "कॉमन man च्या स्मारक उभारणीत भ्रष्टाचार". ते वाचून आम्ही निर्विकार पणे पान उलटू. आणि तीच असेल खरी तुम्हाला वाहिलेली प्रतीकात्मक शेवटची श्रद्धांजली.


गुरुवार, ८ जानेवारी, २०१५

एक सुबह




काश एक सुबह ऐसी आए
निंदसे उठे आदमी और अपना धर्म भूल जाए.


चुटिया गायब, दाढ़ी सपाट.
नमाज़ ना प्रेयर, आरती ना पूजा पाठ.


पहले रोज सुबह का वक्त यूही जाया होता था,
कोई चिल्ला चिल्ला कर, तो कोई गा कर गला सुकाता था.

कुछ लोग तो सुबह उठकर सर पकड़ बैठे थे.
उन्हे तो यही याद नही जीवन मे पहले वो क्या करते थे.
काम काज की तो कोई ज़रूरत ना थी
लोग तो पैर छूकर पैसे दिया करते थे.


काम पर निकला आदमी घुम्म्ट देख चकराया,
यहा बच्चो को खेलने की जगह नही, ये ढकोसला किसने बनवाया.


मंदिर खाली थे, मसजीत थी सुनसान,
गिरजा घर बना दिए क्लासरूम, गुरुद्वारे अनाज के गोदाम.


एक पगोडे को मुज़ियम बनवाया. सारी मूर्तिया, तसबीरे, धार्मिक ग्रंथोको उसमे रखवाया.
और दालन पर लिखवाया.
"अंदर की चीज़े बिल्कुल ना छुए, वो बोहोत घातक है,
उनमे इंसान को इंसान से  लड़ाने  की ताक़त है"



शुक्रवार, १९ डिसेंबर, २०१४

कैसे खत्म होगी तेरी ये दहशत, ये तो सारा गुलशन जला रही है.
कल क़त्ल किये जो मासूम तूने, उनकी माँ अब भी लोरी गा रही है.

ख़त्म करना तो तुज़े वाज़िब नहीं क्यों के तू भी तो एक इंसान है.
कहासे आयी ये नफरत तुज़मे, तेरा भी तो कोई भगवान है.

में मरने के लिए तैयार हु, बशर्त तुज़े सारी नफरत भुलानी होगी
जीतनी गोलिया है तेरे सलाह खानेमे सारी मेरे दिल मे उतारनी होगी।

शुक्रवार, २१ नोव्हेंबर, २०१४


Interstellar 2015 

पृथ्वी नष्ट होण्याच्या मार्गावर आहे. अखिल मानव जात नाश पावण्याच्या मार्गावर आहे. नासा एका महत्वाकांक्षी योजनेवर काम करत असते ज्यात काही साहसी अंतराळ वीरांना ते नवीन पृथ्वीच्या शोधा साठी अंतरिक्षात पाठवणार असतात. त्यासाठी ते काही अनुभवी अंतराळवीरांची निवड करतात. कुपर एक अनुभवी वैमानिक. आमेलिया एक जिज्ञासू खागोल्शास्त्राद्न्य. आणि भारतातून एक महान खगोल, गणित, आणि भौतिक शास्त्रद्न प्रो. मकरंद अनाजपुरे.
अनाजपुरे हे  ग्रामीण भागून आलेले आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे वैज्ञानिक. सोबत त्यांच्या त्यांनी खास अंतराळ प्रवासासाठी तयार केलेला रोबोट "नर्साळ्या".
अनाजपुरे आपल्या सोबत त्यांचे शास्त्रज्ञ गुरु अशोक सराफ यांना पण घेण्याची विनंती करतात पण प्रो. ब्रान्ड त्यास नम्र नकार देतात.

टीम दोन प्लान तयार करते. प्लान A नवीन राहण्याजोगा ग्रह शोधायचा आणि पृथ्वीवरील माणसांना तेथे हलवायचे.
प्लान B.   अनाजपुरे यांच्या सिद्धांता नुसार. जे काही पृत्थ्वीवर घडते त्या घटनेच्या प्रकाश व धव्नि लहरी अंतराळात जाऊन स्थिरावतात. आणि प्रत्येक काळाचा एक समय प्रतल तयार होतो. हिंदू धर्माचा रिती नुसार श्राध्द आणि त्यात उच्चारलेल्या मंत्र धव्नि लहरी त्या त्या समय प्रतलात जाउन त्या व्यक्तींना पुन्नर जीवित करते. त्या मुळे तो समय प्रतल फक्त पुनः प्रत्यय न राहता एक प्रती शृष्टी बनतो.

अनजपुरे यांच्या म्हणण्या नुसार हिंदू प्राचीन वैज्ञानिकांकडे(ऋषीमुनी) विश्वनिर्मित व विश्व लय या दोघांची उकल आहे. त्यांच्या म्हणण्यानुसार शनि ग्रहाजवळ "वरवंटा" नावाचे वर्म होल आहे तेथून त्या प्रतलात शिरकाव केला जाऊ शकतो.  आणि त्यांच्याशी संपर्क साधून पृथ्वीच्या सध्यस्थिती बद्दल काही मार्ग शोधत येईल. अनाजपुरे आपल्या काही मागण्या प्रो. ब्रान्ड पुढे ठेवतात. १. यानात देवपूजेची एक स्वतंत्र खोली पाहिजे. २. अधून मधून त्यांच्या घरच्यांशी संपर्क झाला पाहिजे आणि ३. रोज सकाळी मटा ची digital कॉपी यानावर पोहोचली पाहिजे. प्रो. ब्रान्ड त्या नुसार सर्व व्यवस्था करतात आणि यान मानवजातीच्या उद्धारा साठी एका महान प्रवासाला सुरवात करते.

साडेतीन वर्ष प्रवास करून यान "वरवंट्या" जवळ पोहोचते "वरवट्यात" प्रवेश करून यान समय प्रतल जाळ्यात पोहोचते. एका समय प्रतला जवळून जात असताना प्रोफेसर आपल्या मयत आजी आजोबांना भेटण्यासाठी यान त्या समय प्रतलात वळवण्याची विनंती करतात. पयलेट कुपर या गोष्टीवर आक्षेप घेतात. टीम मीटिंग होते. त्यात प्रोफेसर फार जोर देतात आणि भेट पटकन आवरण्याची हमी देतात, शेवटी काही काळासाठी यान वळवण्याचा निर्णय घेतला जातो. प्रोफेसरांची आजी आजोबांची भेट होते. भेट झाल्यावर यान पुढच्या प्रवासाला निघते.

दरम्यान साडेतीन वर्षाच्या प्रवास काळात आमेलिया आणि प्रोफेसारांमध्ये फारच जवळीक वाढते. प्रोफेसर तिला "पृथ्वी वाचेल तेव्हा वाचेल. पण मानवजातीच्या कल्याणासाठी आपण यानातच प्रजननाचे प्रयोग चालू करणे किती गरजेचे आहे" हे पटवून देतात. अर्थात कुपर चा  त्याचा आक्षेप असतो.

यान पुढील एका समय प्रतला जवळून जात असताना प्रोफेसर शिवाजी महाराजांची भेट घेण्यासाठी यान वळवण्याची वीनंत करतात. यावर वैमानिक कुपर यांचा तोल ढळतो आणि दोघांमध्ये प्रचंड हाणामारी होते. आधी कुपर प्रोफेसरांना मारतात, मग प्रोफेसरांना कुपर मारतात मग पुन्हा कुपर प्रोफेसरांना मारतात. आमेलिया मध्ये पडून दोघांना सोडवते. एक टीम मीटिंग होते त्यात यान न थांबवता पुढे नेण्याचा निर्णय घेतला जातो.

शेवटी ते पुराण काळातील योजिलेल्या प्रतलात पोहोचतात. तिथे काय घडते? काय त्यांना पृथ्वी वाचवण्याचा मार्ग सापडतो? हि रंजक कथा आहे इंटर स्टेलर मध्ये. अवश्य पहा. 

शुक्रवार, २८ फेब्रुवारी, २०१४

Kavita

बरेच दिवस एक कविता मनात घर करून होति. आज ती शब्दांची लयाची कसलीच तमा न बाळगता कागदावर उतरली.
(एका बस थांब्यावर दोन चवदा वर्षाच्या मुली आहेत. एक एकटी आहे. एक पालकांसोबत आहे.)

कुनास ठाऊक हे लोक  माझ्याशी असे का वागतात ? तुला दुनिये पासून झाकतात तर मला  उघड्यावर टाकतातकुनास ठाऊक हे लोक  माझ्याशी असे का वागतात ?  

पदर आला तेव्हापासन तुझ्या आईबापान तुला दुनिये पासन झाकलीतेव्हांच या भडव्यांनी मला बाजारात टाकली. तुझ्या पाठीवर हात फिरावरत तर माझ्या छातीवर हात टाकतात. कुनास ठाऊक हे लोक  माझ्याशी असे का वागतात ?

तू ज्यांना अंकल, काका, पप्पा म्हणते ना त्यांना आम्ही "मरद" म्हनतो. काळे बिद्रे, उघडे केसाळ, रोज माझ्या अंगाला झोंबतात. तुझ्या समोर सभ्य बनून राहतात, तुला मायेन वागवतात आनि मला रात्रभर जागवतात. कुनास ठाऊक हे लोक  माझ्याशी असे का वागतात ?

सकाळ होता होता पोट कंबर दुखाया लागत, डोळ्यात पाणी वहाया लागतं. त्या टाइमला  तू गाड झोपलेली असते. तुझी माय तुझं पांघरून नीट करत असते.  मला आपले आपाच आसू पुसाया लागतात. कुनास ठाऊक हे लोक  माझ्याशी असे का वागतात ?

तुला जशी माय हायेना तशी मला  हाये, तिचं नाव भाकर हाये. ती पोटात गेली कि उब मिळते, फार दिवस ताटातूट झाली कि रडू फुटते. तिच्याच साठी हे भडवे मला त्यांच्या इशाऱ्यावर नाचवतात. कुनास ठाऊक हे लोक  माझ्याशी असे का वागतात ?

तुझ्या जवळ जशी बाहुली हायेना ना तशी मला पण मिळणार हाये. एक बाबा म्हनतो ती माझ्या पोटातून येणार हाये. तिला  काडून टाक असे सगळे सांगतात. कुनास ठाऊक हे लोक  माझ्याशी असे का वागतात ?

तुझ जग रंगीन गुलाबी, माझं काळ शराबी. तुझ्या चेहऱ्यावर येनार  हसू काही वेगळच हाय. माझ्या चेहऱ्यावर ते कधी आलच नाय. लई वाटत मी पण तुझ्या जगात यावं, बाहुली बरोबर खेळावं, रात्री शांत निजाव. पण माझ्या कडून तुझ्या जगात येणार रस्ताच नाय. अश्या कश्या आयुष्यभर पुरनाऱ्या  बेड्या पायत टाकतात.


कुनास ठाऊक हे लोक  माझ्याशी असे का वागतात ? तुला दुनियेपासून झाकतात तर मला  उघड्यावर टाकतात. कुनास ठाऊक हे लोक  माझ्याशी असे का वागतात ?  

सोमवार, २४ सप्टेंबर, २०१२

पर्याय...


कोणे एके काळी गरीब, साध्यासुध्या असलेल्या माझ्या देशाला आज दामटवत महासत्तेच्या शर्यतीत आणून उभ केलाय.

पूर्वीची पिढी हल्लीची पिढी यांच्या जगण्यात मला भयंकर तफावत जाणवते. हि तफावत नेमकी काय आहे कुठून आली 
हा प्रश्न मला बरेच दिवस सतावत होता.

माझ्या वडील clearing forwarding कंपनीत क्लार्क. चार आपत्ये पाच बहिणी. परिस्थिती बेताची. पण तरीही त्यांनी सर्व बहिणींची लग्न लाऊन मुलांचे शिक्षण करून झोपडीतून चाळीत चाळीतून इमारतीत आम्हाला आणले. मला आठवते माझ्या आई वडिलांची जीवन जगण्याची धडाडी फार प्रचंड होती. आहे त्यात आनंदी राहिले जे नाही त्याची कधी खंत केली नाही. म्हंटल्यास नोकरी क्लार्कची ती पण तीस वर्ष एकाच कंपनीत. पण गाडी कशी एकाच ट्रक वरून बिनबोभाट गेलीसांगायचं तात्पर्य हल्लीच्या पिढीकडे पैसा आला, ज्ञान आल सगळ काही आल पण जगण्याची रग म्हणून नाही. सगळे कसे सश्याचे काळीज असल्या सारखे जगतात

या सगळ्याचा उगम मला राजीव गांधीच्या काळात सापडतो. त्या काळी म्हंटल जायचं कि "राजीव गांधीने कॉम्पुटर आणला त्या मूळे आता देशात बेरोजगारी वाढेल"  राजीव गांधीने आर्थिक उदात्तीकार्नाची बीजे रोवली त्याची खरी सुरवात झाली ती नव्वदी च्या काळात नार्सिव्ह रावांच्या राज्यात.
साधारणतः दोन हजार सालापासून आपण त्याची फळे चाखायला किवा भोगायला सुरवात झाली

त्या आधी आयुष्य कस सरळ साध होत. मालक लोक नरीमन पोइन्ट, मलबार हिलला राहायचे. मनेजर मंडळी दादर, वांद्रे. जुहू मध्ये. पुढे सर्व चाकरमानी वर्गसगळ कस व्यवस्थित विभागलेल. समाजात कसल्याही प्रकारची सरमिसळ नाही. मध्यम वर्गातील आयुष्य कस व्यवस्थित sorted होत. पगार आला कि वाण्याच बिल चुकवायच. मूले जी काय असतील तीन चार ती जवळच्या मराठी शाळेत जायची. त्यात काही फॅड नाही मराठी कि इंग्रजी? .. icsc कि cbsc  ?. पाचवीत फी पाच रुपये सावित सहा रुपयेशाळाही सगळ्या सारख्याच थोडे फार उन्नीस बीस. पण उगाच शाळे साठी वणवण भटकणे icsc कि cbsc घेऊ? शाळेत काय काय activity आहे swimming, skating singing? भरमसाठ डोनेशन असले ताप नव्हतेसमाजात फार चढा ओढ नव्हती. सगळ्यांकडे बाजारात जायला काळी अट्लासची सायकल. विषय कसले तर .. मुलांची लग्न ...फडी वरील व्याज आणि गावाकडील शेती.

आर्थिक उद्दात्तीकरण आल आणि त्या बरोबर जीवनात आले खूप सारे पर्याय... आणि त्या बरोबर आले ते पर्याय निवडण्याचे त्रांगडे आणि ते पर्याय मिळवण्याची धडपड. आर्थिक उद्दात्तीकारणाने आपल्या देशाचे दार सर्वांसाठी खुले केल त्यातून देशविदेशीचे धंदे आले प्रोडक्ट आलेत. आली बींना पासपोर्ट इतर देशातील संस्कृती

"अंथरून पाहून पाय पसरावे" हे आपल्या व्याहावारिक जीवनाचे मुळ. बाहेरील कंपन्या आल्या सर्वप्रथम त्यांनी आपल्या याच गोष्टीवर घाला घातलासर्वप्रथम त्यांनी आणले क्रेडीट कार्ड, international  banks, ATM, मशीन्स. बाहेरील कंपन्यांना माहित होते कि आपण येथ धंदा आणू त्या मुले लोकांच्या शिष्यात पैसा खेळू लागेल पण तो पैसा खर्चायची सवय लोकांना लावणे गरजेचे आहे त्याशिवाय तो पैसा परत आपल्या देशात येणार नाही.

पूर्वी एखाद्या माणसावर कर्ज असणे हे लज्जास्पद मानले जायचे. पूर्वीही लोक शॉपिंग करायचे, नवीन घर विकत घ्यायचे पण कर्जात बुडून नाही. लोक क्रेडीट 
कार्ड वापरायला शिकले. कर्ज काढुन घर विकत घ्यायला शिकले. प्रत्येक गोष्ट हप्त्याहप्त्याने घेऊ लागले. पैसे जमून जेव्हा आपण एखादी गोष्ट विकत घेतो तेव्हा ती निश्चितच आपल्या ऐपतीप्रमाणे असते पण कर्ज काढुन घेतलेली गोष्ट भविष्यात आपल्याला पेलवेल कि नाही हे तर येणारा काळच सांगू शकतोखूप सारे पर्याय आले. maal आले..international brands आले. पूर्वी कसे कपडे धुवायचा साबण BB, निरमा, भांडे घासायचा  व्हील. अंग धुवायचा  lifeboy किव्हा फारतर LUX. खरेदी म्हणजे काय तर वर्षातून एखादवेळेस सणासुदीला कपडे, दागिने, घरासाठी भांडे, bedshit, पडदे. पण हळूहळू त्या खरेदीच रुपांतर झाल शॉपिंग मध्ये. दर रविवारी जोडपी AC  maal मध्ये  trollya घेऊन फिरू लागली. गरज नसतानाही सामान खरेदी करू लागली. magi, coke, चीज, हगीज  असले अनावश्यक पदार्थ शोप्पिंग चा भाग बनू लागली. " अहो आपल्याला dryfruits लागतात ना?" म्हणून उगाच रु ५०० चे dryfruits trolit टाकताना मी स्वतः पाहिले आहे.  

पूर्वी कसे घरात TV घ्यायचे म्हंटले कि ECTV  किव्हा CROWN TV घेतला  कि mission complete. पण आता कसं कलर टीव्ही घेतला कि LCD नाही घेता आल याच दुखLCD घेतला कि LED चा सोस. आणि त्यातही LG घेतला कि SONY घेता आला नाही याची खंत. आहे ते उपभोगण्या पेक्षा नाही ते मिळवण्याची धडपड सुरु झाली.

समाजात कशी सगळी सरमिसळ झालीये. पूर्वी कसे गाडी वैगरे घेण्याचा प्रश्नच पडत नसे. गाडी घ्यायचे काम नरीमन point, मलबार हिल वाल्या लोकांचे. गाडीपण कुठली premier padmini किव्हा  ambassador   बास. आणि उप्नागारतील लोकांच या सगळ्याशी काही संबध नाही. त्या गाड्यांचे शोरूम आपल्याला दिसतही नसे आपणास त्याच सोसहि पडत नसे.  Multinational  कंपन्या आल्या आणि रग्गड पैसा असलेल्या नोकऱ्या सुरु झाल्या. एकाच चाळीत एकत्र गोटया खेळलेले मित्र; एक IT कंपनीत मोठा पगार घेऊ लागला तर दुसरा फाक्टोरीत  झिजू लागला. उपनगरात कार आणि बेकार यांची गल्लत सुरु झाली.

पैसा आला पर्याय आलेत. पूर्वी कसे बूट म्हंटले कि बूट. आता त्या बुटांना नावे आलीत. Nike, Reebok, Adidas. चार हजारांचे बूट, पाच हजारंचे बूट पूर्वी एवढ्या पैश्यात घर चालायचेपैसा साठवायचे दोनच पर्याय FD  किव्हा  LIC. आता लोक Share मार्केट मध्ये डोके खपून स्वतःची झोप उडवू लागले. मग झोप लागावी म्हणून घरात AC लाऊ लागले. आणि वीजेच बिले पाहुन पुन्हा झोप गमावू लागले. पूर्वी बाहेर खायची चंगळ म्हंजे मामा काणे चा वडा, चौपाटीची भेल, फारच झाल तर उडपी हॉटेल मध्ये मसाला डोसा. आता काय तर Chinese, Italiano, thai, american burger, आणि त्यांची भरमसाठ बिले. खूप सारे चानेल्ल्स आलेत पण त्यात "चाळ नावाची वाचाळ वस्ती" सारख रमण नव्हत. फक्त चानेल बदलन आल.

वर वर पाहता या पर्यायानी आपले जीवन समृद्ध केले पण खरे पाहता या पर्यायानी आपल्याला उपभोक्त्या पासून चायन्कर्ता बनवले. सगळी कडे जीवनात सगळ काही मिळवण्याची एक रेस सुरु आहेmobile phone घेतला कि smart phone, iphone, ipad, list is never ending. पण 5 mega pixel पेक्षा 6 mega pixel कॅमेराने आपल्या जीवनात खरच काय फरक पडणार आहे हि सद्सद विवेक बुद्धी आज हरवलीये. जीवन समृद्ध बनण्या एवजी complicated  बनलय. साधपण गेल आणि पर्यायामागे धावणे आले

The race the has started, which has no turn back.....


रविवार, १५ फेब्रुवारी, २००९

ओके मराठी छे काम जहाले

तर मित्रानो खुप दिवस मधे व्यस्त होतो आणि आपल्या स्वभावा प्रमाने पासवर्ड वैगरे पण विसरलो होतो।
आज लई मस्त दिवस आहे। ऑफिस मधे कोणीच नाही। आज काम पण पेंडिंग नाही। दुपारी मित्रा येऊ घातले आहेत। वा मज्जा आली।
आजकल सगळ्यात मस्त वाटते म्हणजे सकाळी यावे आपल्या ऑफिस चे दार उघडावे आणि शांतपणे पेपर वाचावा। वाह समाधी अवस्था।
मित्रांनो जीवनचा खरा आनंद घ्यायचा जाल्यास, परिस्थति (खुप त्रास दायक आहे हे टाइपिंग) वर नियंत्रण ठेवण कीव्हा परिथिति नियंत्रित ठेवणे फार गरजेचे आहे। इनकम वाढावने जरी आपल्या हातात नसले तरी खर्च कमी करने बरयाच प्रमाणात आपल्या हातात असते। जेव्हा आपण आपला खर्च आणि गरजा आपल्या इनकम च्या ४० % खाली आणून ठेवतो तेव्हा आपल्याला match आपल्या हातात असल्याची जाणीव होते आणि हीच आर्थिक आज़ादी आपल्याला जीवनात confidence, freedom , आणि आनंद देते। आज काल च्या आर्थिक मंदी संधार्बात हां ऊहापोह करत आहे. हे dyaan(knowledge) जरी जुनच आणि आपलेच असले तरी ते पुन्हा धून पुसून लक्ख करण्याची गरज आहे। मधल्या कालात आणि अजुनही जी गलेलत्त पगार घेण्याची परिस्थिति निर्माण जालिये ती आपल्याला आपल्या मुलच्या १२ रूपया च्या sandwitch पासून २५० रुपयाच्या pizza कड़े नेत आहे। जे आपले नाहीये.
टाइपिंग करायचा खुप कंताला आला आहे। खुप काही लिहायचे आहे पण एव्हादेच लिहायला १ तास गेला।
पुन्हा भेटू